Karaoke Poetry Bar

Τρεις μέρες χρειάστηκαν  για να στήσουμε μέσα στο χώρο 417  στο Μεταξουργείο την εγκατάσταση για το πολύτεχνο έργο Karaoke Poetry Bar,(εδώ να υπάρχει παραπομπή στο http://www.karaokepoesie.blogspot.com ) που διοργάνωσε η ομάδα intothepill. Αυτό το διάστημα ήταν η κορυφή του παγόβουνου. Είχαν προηγηθεί έξι μήνες ασταμάτητης εργασίας για την προετοιμασία, την οργάνωση παραγωγής, την επικοινωνία, την ολοκλήρωση των βίντεο, την συγκέντρωση του υλικού για τον κατάλογο. Τριαντατέσσερεις καλλιτέχνες και δεκοχτώ νέοι Έλληνες ποιητές, κλήθηκαν για να συμμετάσχουν με βίντεο ή παραχωρώντας τρία ποιήματα ο καθένας, αντίστοιχα.
Είναι σημαντικό να σημειώσουμε την απουσία χρηματοδότησης. Όλοι εργάστηκαν ανιδιοτελώς, προσφέροντας τον όποιο ελεύθερο χρόνο τους, αλλά και όλα τα υλικά στοιχεία της εγκατάστασης. Μόνιτορς, προντζέκτορες, υπολογιστές, ηχητικά συστήματα, φώτα και κονσόλες ακόμα και το κρασί, οι καρέκλες και τα τραπέζια, δανείστηκαν από φίλους ή συμμετέχοντες χωρίς ή με ελάχιστο χρηματικό αντάλλαγμα.
Πολύ σημαντική ήταν η παραχώρηση του χώρου 417, με την μεσολάβηση της 1ης Μπιενάλε της Αθήνας (το Karaoke Poetry Bar παρουσιάστηκε στο πλαίσιο των παράλληλων εκδηλώσεών της), καθώς και η παραγωγή του καταλόγου από τον Μιχάλη Παπαρούνη και τις εκδόσεις Futura.
Στο ευρύχωρο πατάρι στήθηκε η εγκατάσταση με τα έξι μόνιτορ σε διπλή σειρά (τρία και τρία). Σε κάθε ένα από αυτά προβάλλονται (σε ομάδες των 5-6) τα βίντεο των καλλιτεχνών με απαγγελίες ποιημάτων ελλήνων ποιητών του 20ου αιώνα σε δημόσιους χώρους της Αθήνας. Το κοινό μπορεί να τα παρακολουθήσει ατομικά, με ακουστικά.
Στον κυρίως χώρο του παλιού μηχανουργείου, με την επιβλητική τζαμαρία, διαμορφώθηκε η κυρίως εγκατάσταση του καραόκε μπαρ. Ένα κανονικό μπαρ με μπάρα για ποτά, καρέκλες και τραπέζια και στο βάθος μπροστά από τη τζαμαρία η σκηνή με δύο μεγάλα μόνιτορ αριστερά δεξιά όπου παίζουν ασταμάτητα μια σειρά από σποτ ειδικά σχεδιασμένα από τη Λίνα Θεοδώρου για το Karaoke Poetry Bar. Πάνω στη σκηνή βρίσκεται μια ξύλινη κατασκευή που περιέχει την οθόνη του καραόκε, όπου με ειδικό πρόγραμμα προβάλλονται αριθμημένα τα ποιήματα των νέων ελλήνων ποιητών. Αριστερά η κονσόλα όπου οι δύο ακούραστοι συντονιστές και πρωτεργάτες του project  Γιάννης Ισιδώρου και Γιάννης Γρηγοριάδης, θα χειρίζονται τον ήχο, τα μικρόφωνα και το πρόγραμμα της προβολής των κειμένων. Τέλος στο υπόγειο μια μεγάλη βιντεοπροβολή όπου προβάλλονται και τα 34 βίντεο στη σειρά. Πάγκοι για το κοινό και υποβλητική ατμόσφαιρα.
Η μέρα της πρεμιέρας φτάνει. Πάνω στα τραπέζια βρίσκεται ο κίτρινος φωτοτυπημένος κατάλογος με τα 56 ποιήματα αριθμημένα. Το κοινό μπορεί να ξεφυλίσει τον κατάλογο να επιλέξει το ποίημα που του αρέσει, να ανακοινώσει τον αριθμό και να ανέβει στη σκηνή για να το απαγγείλει βλέποντας το κείμενο να «τρέχει» στην οθόνη του καραόκε.
Ο κόσμος καταφθάνει συνέχεια. Μέχρι τις εννέα ανεβοκατεβαίνουν στο πατάρι και το υπόγειο και παρακολουθούν τις ταινίες. Στις εννέα ξεκινάει η ζωντανή παράσταση .Τα τραπέζια ασφυκτικά γεμάτα. Γύρω στα 150 άτομα βρίσκονται σίγουρα μέσα στο χώρο ενώ συνολικά πέρασαν πάνω από 300. Ανάμεσά τους οι περισσότεροι από τους ποιητές και καλλιτέχνες που συμμετέχουν είναι κι αυτοί εδώ, όπως θα είναι κάθε μέρα.
Όλοι έχουμε αγωνία. Τρεις φίλοι μας ηθοποιοί (που θα είναι μαζί μας κάθε μέρα, παρά τις πολύωρες πρόβες τους και τα φορτωμένα προγράμματά τους) παίζουν το ρόλο του κονφερασιέ. Συντονίζουν τον κόσμο, εξηγούν τον τρόπο συμμετοχής, εμψυχώνουν με χιούμορ. Λίγα δευτερόλεπτα παγωμάρας. Ποιος θα είναι ο πρώτος;
Ένας νέος άντρας φωνάζει ένα νούμερο και ανεβαίνει στη σκηνή, παίρνει το μικρόφωνο, λύνει τα μαλλιά του και απαγγέλει. Χειροκροτήματα, σφυρίγματα, η ατμόσφαιρα είναι εκρηκτική. Ο ένας μετά τον άλλο άγνωστοί μας άνθρωποι ανεβαίνουν στη σκηνή και απαγγέλουν ποιήματα αγνώστων. Οι ποιητές δεν το πιστεύουν , κανένας μας δεν το πιστεύει. Για μας αυτό είναι κάτι πρωτόγνωρο. Να ακούμε τα ποιήματά μας με το ρυθμό, την ανάσα, την ερμηνεία και τα λάθη ακόμα, μιας αυθόρμητης απαγγελίας. Η συμμετοχή είναι εθιστική. Ασταμάτητα για δύο ώρες. Τολμούν να αυτοσχεδιάσουν, απαγγέλουν σε ντουέτα ή σε τρίο. Ακούμε το ίδιο ποίημα σε διαφορετικές εκδοχές απαγγελίας. Οι άνθρωποι καπνίζουν, πίνουν, μιλούν. Η ποίηση όμως ακούγεται. Υπάρχει χαρά και σεβασμός, ενθουσιασμός και συγκίνηση για τα κείμενα.
Έχουμε ακόμα έξι μέρες. Δεν ξέρουμε πως θα συνεχιστεί, ακόμα ανησυχούμε για την συμμετοχή. Κι όμως κάθε μέρα συμβαίνει. Και κάθε μέρα είναι διαφορετική. Από νωρίς το απόγευμα βλέπουν και συζητούν τις ταινίες, πίνουν κρασί που τους προσφέρουμε και περιμένουν τη δική τους ώρα της ζωντανής απαγγελίας. Οι ποιητές και οι καλλιτέχνες  είναι κάθε βράδυ εδώ, δίνοντας τον τόνο στην ατμόσφαιρα, εμψυχώνοντας με την παρουσία τους και τη συμμετοχή τους. Στη μέση της εβδομάδας πιο ήσυχα και μυσταγωγικά και το Σαββατοκύριακο θορυβώδεις και πολυπληθείς βραδιές. Την τελευταία μέρα έχουμε open stage, διαβάζουμε και εκτός καταλόγου, οι καλλιτέχνες απαγγέλουν επί σκηνής τα ποίηματα που ακούστηκαν στα βίντεό τους, Τ. Λειβαδίτη,  Ν. Εγγονόπουλο, Ν. Καρούζο, Ε. Γονατά, Ε. Βακαλό …..
Στο βιβλίο επισκεπτών μας γράφουν ξανά και ξανά, να μην τελειώσει, να ξαναγίνει. Και υπάρχει ακόμα ζωντανή η επιθυμία να ξαναγίνει. Να μην τελειώσει. Όμως τι ήταν αυτό που δεν θέλεις να τελειώσει;
Το Karaoke Poetry Bar ήταν-είναι κάτι περιοσσότερο ή ίσως άλλο από την ατμόσφαιρα που προσπάθησα, σίγουρα αποτυχημένα, να περιγράψω. Ένα συνολικό έργο τέχνης. Το Karaoke Poetry Bar (η εγκατάσταση) ήταν μια καλοσχεδιασμένη και τελικά τέλεια εκτελεσμένη παγίδα. Το έργο δεν ήταν τα βίντεο, ούτε τα ποιήματα, αν και δεν θα μπορούσε να γίνει χωρίς αυτά. Οι καλλιτέχνες και οι ποιητές που ενεπλάκησαν σε αυτή την ιστορία με διάφορους τρόπους και έδρασαν σε σχέση με αυτό, αλλά  και οι θεατές-παίκτες, που ήρθαν εκεί σε αυτό το ψευτο-μπαρ, που είδαν τις ταιν ίες, μίλησαν γι αυτές, άκουσαν, διάβασαν και τελικά απάγγειλαν δυνατά μόνοι επί σκηνής κάτω από τον προβολέα, αυτοί ήταν το έργο.
Το έργο έγινε γιατί ρωτήσαμε πως λειτουργεί η σύγχρονη τέχνη;
Πως μπορεί η σύγχρονη τέχνη να δημιουργήσει το ενδεχόμενο της συμμετοχής;
Πως μπορούμε να δημιουργήσουμε ως καλλιτέχνες μια παρεμβολή στο περιβάλλον μας που είναι επιθετικό; Να ξορκίσουμε αυτά που μας επιβάλλονται ως αυτονόητα;
Τι περιθώριο υπάρχει στην ιδρυματοποιημένη σε μεγάλο βαθμό τέχνη των ημερών μας να δημιουργήσει εμπειρίες;
Κι ακόμα πως μπορεί και αν μπορεί ένα έργο να είναι ενεργό, να προκαλεί ρήξη στις συνήθειές μας, να βάζει τρικλοποδιά στην ασφάλεια που έχουμε σαν παθητικοί συνήθως θεατές;
Τι ρόλο έπαιξε σε αυτό το εγχείρημα η εξωθεσμική του συγκρότηση;
Είναι η αυτοδιάθεση μια δυνατότητα, απαλλαγμένη από τις γραφικότητες που την υπονομεύουν; Έρευνα των σχέσεων και των δυναμικών που αναπτύσσονται μεταξύ των καλλιτεχνών σε ένα συλλογικό έργο.
Πως μπορούν να συναντηθούν διαφορετικές καλλιτεχνικές πρακτικές και να συνομιλήσουν;
Είναι δυνατόν να υπάρχει κάπου κάποτε ένα καραόκε μπαρ όπου αντί για τραγούδια του σωρού να απαγγέλλονται ποιήματα;
Έγινε για να απαντήσουμε σε αυτή την ερώτηση: ναι είναι
Και γιατί η ποίηση λοιπόν;
Γιατί ρωτήσαμε:  Τι μπορεί να κάνει ένα ποίημα;
Και απαντήσαμε: Τίποτα
Το ποίημα δεν έχει αναταλλακτική αξία, δεν είναι θεραπεία, δεν είναι χάπι, ούτε απάντηση. Το αντίθετο. Το ποίημα είναι πάντα ερώτηση. Αντιπροσωπεύει ένα ρίσκο πνευματικό και ψυχικό απαραίτητο για την πραγματική ζωή. Χωρίς το ρίσκο-το ποίημα- υπάρχουν μόνο προδιαγεγραμμένες κινήσεις.
Το Karaoke Poetry Bar λέει: μην σταματάτε τις ερωτήσεις, δηλαδή τα έργα και τα ποιήματα και από αυτή την άποψη όντως δεν τελειώνει ποτέ.

Μικρό παράρτημα για το καθαρά ποιητικό μέρος του εγχειρήματος.
Εξαιτείας αυτής της κοινής εμπειρίας (μεταξύ των ποιητών) προέκυψαν διάφορα σημεία διαλόγου και μερικά συμπεράσματα που μένουν όμως ανοιχτά και έτσι τα παραθέτω εδώ με την επιθυμία να συνεχιστεί η δράση και η επικοινωνία (Ο πρώτος ενικός όπου χρησιμοποιηθεί είναι αυθαίρετος αλλά υπονοεί τις συζητήσεις με τον Γιάννη, τη Γιάννα, το Δημήτρη, το Δούκα, το Γιώργο, τη Μαρία, τη Φοίβη, το Βασίλη, τον Δημήτρη και τους υπόλοιπους)
Η ελεύθερη διακίνηση των κειμένων χωρίς συστολή αλλά και χωρίς αλαζονεία, με τόλμη, αυτογνωσία αλλά και λίγο ή (περισσότερο) θράσος.
Η εξερεύνηση τρόπων για την ποιητική εμπειρία πέρα από τη μοναχική ανάγνωση (που πάντως είναι η πιο σημαντική και δεν αντικαθίσταται με τίποτε άλλο).
Η χειραφέτηση των ποιητών σε σχέση με την ιδιότητά τους, η δικτύωση μεταξύ τους για την ανάπτυξη διαλόγου και γόνιμων αντιπαραθέσεων, χωρίς απαραίτητα τη μεσολάβηση «παραγόντων» (έχουμε πάρα πολλούς για μια τόσο μικρή χώρα).
Η συμφωνία ότι τα κείμενα έχουν μεγαλύτερη αξία από τα ονόματα (μέσα στο καραόκε πόετρυ μπαρ, ήταν παρόντες οι ποιητές και διαβάζονταν τα ποιήματά τους, αλλά κανείς δεν τους γνώριζε, ούτε φυσικά έπεφτε επάνω τους κανένας προβολέας. Ούτε χειροκροτήματα, ούτε υποκλίσεις στο κοινό.)
Η σκέψη ότι η απαγγελία είναι οικειοποίηση και ερμηνεία του κειμένου. Ο απαγγέλων τη στιγμή της απαγγελίας γίνεται ποιητής.
Ότι προτιμάμε τέλος τη ντροπή, τα λάθη και τη βεβήλωση ακόμα, από την αγκύλωση της σοβαροφάνειας που καταλήγει στη μιζέρια και την απαξίωση της ποίησης ώς τέχνης ζωντανής. (και συνεχιζεται…..μπορει να ανοιχτεί διάλογος εδώ

Θα θέλαμε το Karaoke Poetry Bar να ταξιδέψει μέσα σε διαφορετικές γλώσσες, ανοίγοντας ξανά και ξανά διόδους επικοινωνίας χωρίς τελικό στόχο, μέσω της τέχνης και της ποίησης, υπονομεύοντας κάποιες παγιωμένες πρακτικές, βγάζοντας στο φως πράγματα που συνήθως προσπερνάμε ή θεωρούμε απραγματοποίητα.

%d bloggers like this: